منو
دوشنبه, ۰۱ آبان ۱۳۹۶
آن سوی مرزها, اخبار فرهنگی و هنری, اخبار ویژه, پژوهش و فناوری, علمی و آموزشی, فرهنگی و اجتماعی, همایش و کنفرانس ها, هنر و رسانه /   /  گفتگویی خواندنی و جذاب با پژوهشگر ایران باستان و انسان شناسی هنر

دکتر محمد عارف: تاریخ ایران را متاسفانه ایرانیان ننوشته‌اند! / چهارشنبه‌سوری نماد دانش،صلح، محبت و پاکی است

دکتر محمد عارف: تاریخ ایران را متاسفانه ایرانیان ننوشته‌اند! / چهارشنبه‌سوری نماد دانش،صلح، محبت و پاکی است
آنچه مسلم به نظر می‌رسد که نیاکان ما برای تمامی امور زندگی صاحب و خالق و نگاه دارنده فرهنگ و تمدنی سرشار از حکمت و پند و اندرز و نکوداشت حقایق پیرامون خود بوده‌اند. یافته‌های پژوهشی انسان‌شناسی ایرانی نشان می‌دهد که مردم ایران همپای ملل کهن جهان زندگی روبه‌رشدی در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی داشته‌‌اند.
۲۴ اسفند ۱۳۹۵ , ساعت ۲۱:۲۲
/
/
1509 بازدید
/
/

به گزارش دانانیوز،جشن چهارشنبه آخر سال یا همان چهارشنبه‌سوری در بین ما ایرانیان جایگاه ویژه‌ای دارد و هر ساله با شکل و شمایل جدیدی برگزار می‌شود. اما به راستی این جشن چه جایگاهی در فرهنگ ایرانی اسلامی ما دارد؟ آیا باید آن را به کل رد کرد یا بی چون و چرا آن را پذیرفت؟ این جشن چه شکلی دارد و باید چگونه برگزار شود از مسائل مهمی است که باید به آن پرداخت. به همین منظور گفتگویی با دکتر محمد عارف داشته ایم. وی چند سال به عنوان پژوهشگر برتر برگزیده شده و اکنون به عنوان استاد دانشگاه مشغول تدریس است.
***
نوروز و رسم این عید در ایران باستان چگونه است؟ ما ایرانیان جشن‌های بسیاری داریم ولی یکی از این جشن‌ها که از دیرباز تا کنون باقی مانده جشن چهارشنبه آخر سال یا همان چهارشنبه سوری است، کمی در مورد این جشن برای ما توضیح می‌دهید؟
آنچه مسلم به نظر می‌رسد که نیاکان ما برای تمامی امور زندگی صاحب و خالق و نگاه دارنده فرهنگ و تمدنی سرشار از حکمت و پند و اندرز و نکوداشت حقایق پیرامون خود بوده‌اند.
یافته‌های پژوهشی انسان‌شناسی ایرانی نشان می‌دهد که مردم ایران همپای ملل کهن جهان زندگی روبه‌رشدی در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی داشته‌‌اند. تاریخ ایران را متاسفانه ایرانیان ننوشته‌اند و خوشبختانه پژوهشگران مردم‌شناسی جهان از جمله یونانیان، رومی‌ها، روس‌ها، ارمن‌ها و حتی گزارشگران عمومی نیز نوشته‌اند. اما سوای همه این کوشش‌های رایج هر عصر و دوره‌ای در ایران نیز خنیاگران دوره‌گرد. تذکره نویسان وقت، هنرمندان و ادبا و خلوت نشینان روزگار کهن خواسته یا ناخواسته به ثبت و ضبط و گاهی نیز به تحلیل و تفسیر رخدادهای فرهنگی از جمله عناصر فولکلوریک موجود مبادرت ورزیده‌اند.
یکی از عناصر قابل اعتنای فولکلوریک در سرزمین کهنسال ایران نکوداشت طبیعت و مناسک‌گذار بوده که همواره به گونه‌ها و فرم‌ها و‌اندازه‌هایی متفاوت دیده یا شنیده می‌شود.
«هَمَه» و «زَینَه» در تقسیم‌بندی فصول ایرانیان باستان به تابستان و زمستان تعریف شده که بر همین اساس نیز دو جشن بزرگ تابستانه (جشن کشاورزان) و زمستانه (جشن چوپانان) به دلیل امنیت کشاورزی و دامداری در زندگی همه جانبه مردم مرسوم بوده است. این دو جشن که یکی به سلطان فصل زمستان (کوشه‌گردی) در دهم بهمن ماه و عروس فصل تابستان (خوشه‌چینی) در اول تیرماه معروف گردیده از شادی‌های دائمی ایرانیان در حضور خداوندگار خود می‌دانسته‌اند. با این حال‌ترک این ضمیر بسیار مهم مدنی در فرهنگ مردم ایران باستان را می‌توان در مناسک‌گذار (تولد، ازدواج و مرگ) جستجو کرد که سوری یا چهارشنبه سوری از ارکان جدی آنان به شمار می‌آمده است.
سوری که به جشن نگاهبانی آتش در فرهنگ مردم ایران مرسوم بوه و هست هیچ ارتباطی به آتش‌پرستی یا کفر یا جهالت نداشته و ندارد بلکه اتفاقا نکوداشت یکی از عناصر چهارگانه (آفیشج)های ایرانی‌ا‌ست که به عربی به آن عناصر اربعه می‌گویند.
آتش، آب، هوا  و زمین (خاک) همواره جزو چهار تخته‌ی چرخ هستی به شمار می‌آمده و ایرانیان هر چهار عنصر را مکمل هم برای رسیدن به بی‌نهایت می‌دانسته‌اند. کما اینکه بعدها، آب به مهریه حضرت زهرا (س) تبدیل گردیده و آتش به چراغ هدایت تمثیل‌انگاری شده است.
این چهار عنصر همواره مورد احترام (نه پرستش) ایرانیان بوده و هیچ ربطی به هیچ‌یک از ادیان و کیش‌ها و مذاهب وقت نداشته است. آفیش‌های ایرانی آنقدر در فرهنگ مردم فلات ایران و خاور نزدیک و حتی آسیای میانه و قفقاز نقش حیاتی داشته که به تعبیر اشاعه گرایان. بین‌المللی، در اروپا هم رایج گردیده است.
آتش چه جایگاهی در تفکرات ایرانیان باستان داشت؟ آیا به واقع ایرانیان آتش پرست بوده‌اند؟
آتش و گرامیداشت آن به پیش از دوره زرتشت و حتی به پیش از مهر برمی‌گردد. بی‌سبب نیست که در روایاتی آمده است که زرتشت در آتورپاتکان یعنی آنز پاتکان، آدربادگان، آدز آبادگان و آذربایجان تولد شده است. یعنی تولد زرتشت در سرزمین آتش، شمال غربی ایران بوده و البته سپس به شرق و شمال شرقی و حتی به آسیای میانه هم اشاعه می‌گردد. همه اینها نشان از نکوداشت یکی از چهار عنصر هستی‌بخش ایرانی  (آخشیج) ‌ها بوده است، بنابراین به روشنی می‌توان گفت که آتش نه به کیش‌ خاصی مربوط است و نه لطمه‌ای به دین مبین اسلام می‌زند.
سوری را در فرهنگ پیش از زرتشت توزهرام یا بهرام شید نامیده‌اند که به روز سه‌شنبه آخر سال هم مصادف گردیده و این روز را به پاس نام ورهرام به بزرگداشت ارواح مردگان، خانه‌تکانی دل و دوستی و عشق و گذشت و محبت‌های خانوادگی و فامیلی و قومی و قبیله‌ای و ملی منتهی می‌گردیده است. سوری یا جشن چهارشنبه‌سوری دقیقا صله‌رحم اسلامی است با این تفاوت که مردگان و ارواح پاک آنان نیز حاضر هستند و در حضور ارواح مردگان به جشن روشنایی و مهربانی مبادرت می‌ورزیده‌اند. ادغام خورشید (مظهر نورانی خدا) با آتش موجب جشن بهرام شید در آستانه سال جدید ایرانی گردیده که نه تنها بد نیست بلکه بسیار هم خوب بوده و هست. ایرانیان باستان (نیاکان گران سنگ ما) در این روز ابتدا به بازدید از فقرا، مستمندان. از کارافتادگان، سالمندان و بی‌کسان می‌رفته‌اند و اول به تعویض لباس‌های آنان می‌پرداخته‌اند، خانه‌های آنان را تمیز می‌کرده‌اند و سپس با آتش افروزی بر پشت‌بام با حیاط آنان با شادی می‌پرداخته‌اند و بعد از آن به خانه‌های خود می‌رسیده‌اند. در جشن چهارشنبه آخر سال هیچ دردمندی وجود نداشته و همه به برکت مهربانی در یک جشن ملی به عشق بازی و مهربانی و دلدادگی در محضر کائنات مبادرت می‌ورزیده‌اند. آخرین رکن مناسک سه گانه گذار «مرگ» است و همین اهمیت موضوع موجب درهم‌آمیختگی کانون‌های گرم خانوادگی با ارواح پاک مردگان در حضور آتش به عنوان مظهر خدا گردیده است.
آتش نهاد پاکی، روشنایی، گرما و دانش است. آتش موجب از بین رفتن نجاست و بدی می‌گردد. آتش باعث فرار جهالت و نادانی و تاریکی و زشتی و اهریمن می‌گردد. آتش نهاد دانش است. آتش نماد گرمای خانوادگی است. بنابراین بی‌سبب نیست که حلقه‌های خانوادگی را هماره در خود می‌آفریند. آتش زشتی را از بین می‌برد. آتش روشنگر حقایق الهی است و سرما را کنترل می‌کند. آتش با همان درهم آمیختگی میترایی موجب سبز شدن طبیعت شده و بهار دلها را فراهم می‌آورد. آتش در هیچ سند شفاهی یا مکتوب کهن به غیر از علم و دانش و مهربانی و روشنگری ذکر نشده است.
در مورد رابطه این جشن و برخی باورهای اکنون ما توضیح می‌دهید؟
اگر اندکی تامل شود در حال حاضر نیز با روشن‌شدن آتش مردم ایران بر محمد و آل محمد صلوات می‌فرستند حتی با روشن‌شدن علاءالدین و لامپ‌های منزل و هر لحظه با نجات از تاریکی با درود بر محمد و آل محمد همراه است. آتش مشغل عشق بازی و نجابت بشر از گمراهی است. این فرهنگ به کمک اشاعه در فرهنگ سایر ملل جهان نیز رواج پیدا کرده است. دقیقاً همین جشن چهارشنبه سوری ایرانیان است اما آنان به نورانی‌بودن چهره عیسی مسیح (ع) در بدو تولد تداعی معانی می‌کنند.  سوری یا جشن چهارشنبه‌سوری یکی از آیین‌های نمایش کهن ایرانیان در جهان به شمار می‌آید که از آغاز پیدایش تاکنون مردم ایران روزهای سه‌شنبه آخر سال را تا پاسی از شب با افروختن آتش در حیاط منازل، میادین، کوچه‌ها و حتی پشت‌بام‌ها از روی آن می‌پرند و‌ترانه‌هایی مبنی بر زردی من از تو، سرخی تو از من را می‌خوانند و در حین پریدن دست‌های یکدیگر را می‌گیرند و حلقه‌های خانوادگی، سپس فامیلی، همسایگی و حتی قومی درست می‌کنند و شادی را با هم تقسیم می‌کنند.
در مورد نوع رسم این جشن کمی توضیح می‌دهید؟
مردان و زنان و جوانان ایران با پوشیدن لباس‌های معطر به منظور خوشامد ارواح مردگان نشان می‌دهند که گذشته تلخ را دور ریخته‌اند و به استقبال فصلی جدید از زندگی می‌روند.  آرزوی هر قوم و ملت و دین و مذهبی این است که مردم با هم رفت و آمد کنند و صله رحم نیز همین معنا را دارد. سوری در فرهنگ ایرانیان نیز دقیقا انتقال رسم ادب و معرفت و آگاهی و کمال و روشنایی به نسل‌های آینده با حضور نیاکان و به ویژه در محضر ارواح پاک مردگان است. بنابراین یکی از صفات بسیار پسندیده ایرانیان نکوداشت خانواده و فامیل و ارواح مردگان در روشنایی محضر خداوند است. جشن سوری جشن اعتماد مردم ایران از فرد به کل یعنی از هر انسان به خود و خانه‌تکانی مردمی تا عشق به خانواده و فامیل و نیاکان و همسایگان و قوم و قبیله تا عشق به مردم ایران و جهان در روشنایی محضر خداوند بوده است.  سوری از شاخص‌ترین نمادهای صلح و دانش مردم ایران در جهان است. منبع: روزنامه بهار- حمید بابایی

http://dananews.ir/?p=3149   :  لینک کوتاه

مطالب مرتبط

  1. عاااالی بود

  2. بسیار عالی و زیبا و مفید …
    به به چه آیین های زیبایی .. خوشه چینی و کوشه گردی و چهارشنبه سوری … خیلیی علاقه مند شدم بیشتر مطالعه کنم درباره شان. ای کاش رسانه ها بیشتر در شناساندن ایرانی بودنمان کوشا بودن… متاسفانه مردم ما به سمت خرده فرهنگ های غلط که نشان از نداشتن سطح آگاهی و مطالعه پایین است ،شتاب دارن و سریع جایگزین اصالت و فرهنگ و تمدن ایران باستانی میکنند.

    آرزوی رشد و شکوفایی برای ایران و ایرانی

  • اعلام آمار نهایی تکمیل ظرفیت دکتری ۹۶/ 5 بازدید
  • اعلام نتایج آزمون دکتری ۱۳۹۶ پژوهشگاه شاخص‎پژوه/ 29 بازدید
  • انتخاب رشته ۳۴هزار نفر در تکمیل ظرفیت دکتری ۹۶/ 8 بازدید
  • ثبت‌نام بیش از ۳۲هزار نفر در تکمیل ظرفیت دکتری ۹۶/ 9 بازدید
  • امروز؛ آخرین مهلت انتخاب رشته تکمیل ظرفیت دکتری ۹۶/ 10 بازدید
  • انتشار نتایج دکتری ۹۶ پردیس کیش دانشگاه تهران/ 21 بازدید
  • ۳۰ هزار نفر در تکمیل ظرفیت دکتری انتخاب رشته کردند/ 19 بازدید
  • وقتی داریوش، «دریای پارس» را بر کتیبه سوئز حک کرد/ 17 بازدید
  • هشتمین جایزه علمی “دکتر کاردان” اهدا می‌شود/ 15 بازدید
  • هدفگذاری صادرات ۲ میلیارد دلاری برای صنایع کوچک کشور تا پایان سال/ 16 بازدید
  • صد و سی و هفتمین نشست بین المجالس با حضور هیات بلندپایه ایران در سن پترزبوگ/ 17 بازدید
  • با عجیب‌ترین خرافات در کشور‌های مختلف جهان آشنا شوید!؟/ 16 بازدید
  • اسحاق جهانگیری: ما اهل گفتگو هستیم ولی یک قدم از برنامه ریزی های خود عقب نمی رویم / مگر ملت ایران فراموش می کند که سپاه پاسداران چگونه ۸ سال از کشور دفاع کرد/ 18 بازدید
  • بی بی سی خبر داد: قدرت‌های جهانی بر خلاف ترامپ از برجام حمایت می‌کنند/ روسای جمهوری را در تاریخ به خاطر پل‌هایی که ساخته‌اند قضاوت می‌کنند نه پل‌هایی که تخریب کرده‌اند!/ 17 بازدید
  • ساماندهی و ۱۶ الزام وشرط برای پیمانکار پارکینگ های مرز مهران/تامین امنیت با ۳۰ تیم پلیس آگاهی/ 15 بازدید
  • ضربه به برجام، ضربه به امنیت و ثبات جهان است/ /سوئیس همواره جایگاه بسیار خوبی نزد مردم ایران داشته است / شکستن میز مذاکرات هنر نیست!/ 16 بازدید
  • محسن پورسیدآقایی :مدیران شهرداری را براساس توانمندی و کارآمدی انتخاب می کنیم/نگاه اصلی ما افزایش بهره‌وری مترو با شاخص کمی و کیفی به مسافران است/ 23 بازدید
  • هیلاری کلینتون:سخنان ترامپ پایان اعتماد و اعتبار آمریکا در نزد جهانیان بود/ با این سخنان خطا، آمریکا تحقیر شد!/ 19 بازدید
  • مهلت تکمیل ظرفیت کنکور دکتری تمدید شد/ 21 بازدید
  • پذیرش ۹۰ درصد داوطلبان دکتری ۹۶ دانشگاه تربیت مدرس در اولویت های بالا/ 27 بازدید
  • «سندروم خوابگاهی»، مشکلی که دانشجویان خوابگاهی به آن دچارند/در خوابگاه‌ها با استرس‌های متفاوتی درگیر هستند!/ 63 بازدید
  • دلیل سنت‌شکنی‌های اخیر عربستان درباره زنان چیست؟/ 61 بازدید
  • «گاهشماری ایرانی» واقعه کربلا، ساعت به ساعت روز عاشورا چگونه گذشت؟/ 59 بازدید
  • قاضی زاده هاشمی : نه نمی‌گوییم، چون دوست داریم پشت تریبون برایمان کف بزنند! / در طرح سلامت،برخی کم لطفی‌ کردند و ما را تنها گذاشتند‌ و بعضی‌ شرکا‌ ما را اذیت‌ کردند!/ 54 بازدید
  • برگزاری آزمون زبان EPT مهرماه ۱۳۹۶ در روز جمعه/ 53 بازدید
  • جایزه ۲ میلیون دلاری بوئینگ برای طراحی ماشین پرواز شخصی/ 52 بازدید
  • نفوذ چین و ترکیه در اقتصاد محرم/واردات طبل،سنج،پرچم از آنسوی مرزها!/ 51 بازدید
  • بعدازظهر امروز؛ اعلام نتایج تکمیل‌ظرفیت دکتری ۹۶ دانشگاه آزاد/ 51 بازدید
  • نتایج آزمون استخدامی دستگاه‌های اجرایی منتشر شد/ 49 بازدید
  • پارکینسون چگونه توهم آفرین می شود؟/ 49 بازدید
  • محسن هاشمی:هزینه اداره تهران حدود ۵ برابر لندن است/ 47 بازدید
  • هشداری به مردم و مسئولان! طلای سرخ ایرانی رنگ باخت!/ 46 بازدید
  • آغاز ثبت‌نام تکمیل ظرفیت ارشد و دکتری دانشگاه آزاد از فردا/آغاز ثبت‌نام رشته‌های بدون‌آزمون کارشناسی پیوسته دانشگاه آزاد/ 46 بازدید
  • دریافت ماهیانه ۷۰۰ هزار تومان وام ویژه توسط دانشجویان دکتری/ 46 بازدید
  • خرافات و بدعت ها زخمی بر پیکره ارزش های واقعی عاشورا/ 45 بازدید
  • روحانی: فرهنگ عاشورا و زندگی امام حسین (ع) برای جامعه انسانی نجات‌بخش است/ 44 بازدید
  • جلوه گاه عشق ؛ گذری بر عزاداری های پرشور محرم در اردبیل/ 44 بازدید
  • به مناسبت روز جهانی کودک، مجریان تلویزیون خاطرات دوران کودکی را زنده می کنند!/ 43 بازدید
  • علت وقوع سانحه اتوبوس دانش‌آموزان هرمزگانی اعلام شد/ 43 بازدید
  • محمود فرشچیان: از تاسیس دانشگاه هنرهای اسلامی ایرانی ناامید شده‌ام/ حامی ندارم!/ 42 بازدید
  • اعلام نتایج دکتری بدون آزمون ۹۶ دانشگاه تهران / ۰ نظر
  • والیبال جام قهرمانان قاره ها/ ایران از سد ژاپن گذشت! / ۰ نظر
  • تذکر به وزارت ارتباطات برای پیامکهای تبلیغاتی مزاحم!/ مشکل فنی وجود دارد / ۰ نظر
  • جایزه نوبل فیزیک به ۳ آمریکایی رسید / ۰ نظر
  • هشتمین جایزه علمی “دکتر کاردان” اهدا می‌شود / ۰ نظر
  • معاون وزارت بهداشت : از هر ۱۰ ایرانی بالای ۱۸ سال ۹ نفر کم تحرکی دارد! / ۰ نظر
  • عباس پاکپور: بازار بزرگ روسیه برای بازرگانان و تولید کنندگان ایرانی یک فرصت ارزشمند و طلایی است /رئیس بازرگانی سفارت روسیه : در حال حاضر حجم زیادی میوه‌جات و سبزیجات از کشورهای ترکیه، مصر و اسرائیل به روسیه وارد می شود / ۰ نظر
  • رییس اتحادیه پلاستیک و کائوچو فرانسه: با تسهیل همکاری ها با لغو تحریم ها، دانش ساخت قطعه خودرو را به صنعتگران ایرانی آموزش می دهیم / ۰ نظر
  • به مناسبت روز جهانی کودک، مجریان تلویزیون خاطرات دوران کودکی را زنده می کنند! / ۰ نظر
  • ایران ۳ – آمریکا ۲ / تعظیم آمریکا مقابل دلاوران والیبال ایران دومین پیروزی مردان والیبال ایران در سرزمین آفتاب / ۰ نظر
  • دکتر روحانی در اجلاس‌گذشته مجمع عمومی سازمان ملل چه گفت؟ / ۰ نظر
  • آغاز ثبت‌نام تکمیل ظرفیت ارشد و دکتری دانشگاه آزاد از فردا/آغاز ثبت‌نام رشته‌های بدون‌آزمون کارشناسی پیوسته دانشگاه آزاد / ۰ نظر
  • مهلت تکمیل ظرفیت کنکور دکتری تمدید شد / ۰ نظر
  • آغاز ثبت‌نام پذیرفته‌شدگان دکتری ۹۶ دانشگاه آزاد از امروز / ۰ نظر
  • وزیر ارشاد : حوزه وزارتی ویترین وزیر و وزارتخانه‌ است و باید به اخلاق توجه ویژه‌ای داشته باشد / ۰ نظر
  • ۱۰کشور اول دنیا در سرعت اینترنت/ کره جنوبی همچنان پیشتاز / ۰ نظر
  • رشته‌ محل‌های جدید و تکمیل ظرفیت برخی از رشته‌های آزمون‌ ورودی‌ دوره دکتری «Ph.D» (نیمه متمرکز) سال‌ ۱۳۹۶ منتشر شد. / ۰ نظر
  • وقتی داریوش، «دریای پارس» را بر کتیبه سوئز حک کرد / ۰ نظر
  • توسط محققان پژوهشگاه رویان؛رابطه آلزایمر و بیماری «دوقطبی» کشف شد / ۰ نظر
  • سامانه “صیاد” برای اعتبار چک به شبکه بانکی آمد/چک‌ها هم‌شکل شدند/امکان استعلام اطلاعات مربوط به صادرکننده چک ! / ۰ نظر