منو
شنبه, ۰۳ تیر ۱۳۹۶
آن سوی مرزها, اخبار فرهنگی و هنری, اخبار ویژه, پژوهش و فناوری, علمی و آموزشی, فرهنگی و اجتماعی, همایش و کنفرانس ها, هنر و رسانه /   /  گفتگویی خواندنی و جذاب با پژوهشگر ایران باستان و انسان شناسی هنر

دکتر محمد عارف: تاریخ ایران را متاسفانه ایرانیان ننوشته‌اند! / چهارشنبه‌سوری نماد دانش،صلح، محبت و پاکی است

دکتر محمد عارف: تاریخ ایران را متاسفانه ایرانیان ننوشته‌اند! / چهارشنبه‌سوری نماد دانش،صلح، محبت و پاکی است
آنچه مسلم به نظر می‌رسد که نیاکان ما برای تمامی امور زندگی صاحب و خالق و نگاه دارنده فرهنگ و تمدنی سرشار از حکمت و پند و اندرز و نکوداشت حقایق پیرامون خود بوده‌اند. یافته‌های پژوهشی انسان‌شناسی ایرانی نشان می‌دهد که مردم ایران همپای ملل کهن جهان زندگی روبه‌رشدی در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی داشته‌‌اند.
۲۴ اسفند ۱۳۹۵ , ساعت ۲۱:۲۲
/
/
1327 بازدید
/
/

به گزارش دانانیوز،جشن چهارشنبه آخر سال یا همان چهارشنبه‌سوری در بین ما ایرانیان جایگاه ویژه‌ای دارد و هر ساله با شکل و شمایل جدیدی برگزار می‌شود. اما به راستی این جشن چه جایگاهی در فرهنگ ایرانی اسلامی ما دارد؟ آیا باید آن را به کل رد کرد یا بی چون و چرا آن را پذیرفت؟ این جشن چه شکلی دارد و باید چگونه برگزار شود از مسائل مهمی است که باید به آن پرداخت. به همین منظور گفتگویی با دکتر محمد عارف داشته ایم. وی چند سال به عنوان پژوهشگر برتر برگزیده شده و اکنون به عنوان استاد دانشگاه مشغول تدریس است.
***
نوروز و رسم این عید در ایران باستان چگونه است؟ ما ایرانیان جشن‌های بسیاری داریم ولی یکی از این جشن‌ها که از دیرباز تا کنون باقی مانده جشن چهارشنبه آخر سال یا همان چهارشنبه سوری است، کمی در مورد این جشن برای ما توضیح می‌دهید؟
آنچه مسلم به نظر می‌رسد که نیاکان ما برای تمامی امور زندگی صاحب و خالق و نگاه دارنده فرهنگ و تمدنی سرشار از حکمت و پند و اندرز و نکوداشت حقایق پیرامون خود بوده‌اند.
یافته‌های پژوهشی انسان‌شناسی ایرانی نشان می‌دهد که مردم ایران همپای ملل کهن جهان زندگی روبه‌رشدی در زمینه‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی داشته‌‌اند. تاریخ ایران را متاسفانه ایرانیان ننوشته‌اند و خوشبختانه پژوهشگران مردم‌شناسی جهان از جمله یونانیان، رومی‌ها، روس‌ها، ارمن‌ها و حتی گزارشگران عمومی نیز نوشته‌اند. اما سوای همه این کوشش‌های رایج هر عصر و دوره‌ای در ایران نیز خنیاگران دوره‌گرد. تذکره نویسان وقت، هنرمندان و ادبا و خلوت نشینان روزگار کهن خواسته یا ناخواسته به ثبت و ضبط و گاهی نیز به تحلیل و تفسیر رخدادهای فرهنگی از جمله عناصر فولکلوریک موجود مبادرت ورزیده‌اند.
یکی از عناصر قابل اعتنای فولکلوریک در سرزمین کهنسال ایران نکوداشت طبیعت و مناسک‌گذار بوده که همواره به گونه‌ها و فرم‌ها و‌اندازه‌هایی متفاوت دیده یا شنیده می‌شود.
«هَمَه» و «زَینَه» در تقسیم‌بندی فصول ایرانیان باستان به تابستان و زمستان تعریف شده که بر همین اساس نیز دو جشن بزرگ تابستانه (جشن کشاورزان) و زمستانه (جشن چوپانان) به دلیل امنیت کشاورزی و دامداری در زندگی همه جانبه مردم مرسوم بوده است. این دو جشن که یکی به سلطان فصل زمستان (کوشه‌گردی) در دهم بهمن ماه و عروس فصل تابستان (خوشه‌چینی) در اول تیرماه معروف گردیده از شادی‌های دائمی ایرانیان در حضور خداوندگار خود می‌دانسته‌اند. با این حال‌ترک این ضمیر بسیار مهم مدنی در فرهنگ مردم ایران باستان را می‌توان در مناسک‌گذار (تولد، ازدواج و مرگ) جستجو کرد که سوری یا چهارشنبه سوری از ارکان جدی آنان به شمار می‌آمده است.
سوری که به جشن نگاهبانی آتش در فرهنگ مردم ایران مرسوم بوه و هست هیچ ارتباطی به آتش‌پرستی یا کفر یا جهالت نداشته و ندارد بلکه اتفاقا نکوداشت یکی از عناصر چهارگانه (آفیشج)های ایرانی‌ا‌ست که به عربی به آن عناصر اربعه می‌گویند.
آتش، آب، هوا  و زمین (خاک) همواره جزو چهار تخته‌ی چرخ هستی به شمار می‌آمده و ایرانیان هر چهار عنصر را مکمل هم برای رسیدن به بی‌نهایت می‌دانسته‌اند. کما اینکه بعدها، آب به مهریه حضرت زهرا (س) تبدیل گردیده و آتش به چراغ هدایت تمثیل‌انگاری شده است.
این چهار عنصر همواره مورد احترام (نه پرستش) ایرانیان بوده و هیچ ربطی به هیچ‌یک از ادیان و کیش‌ها و مذاهب وقت نداشته است. آفیش‌های ایرانی آنقدر در فرهنگ مردم فلات ایران و خاور نزدیک و حتی آسیای میانه و قفقاز نقش حیاتی داشته که به تعبیر اشاعه گرایان. بین‌المللی، در اروپا هم رایج گردیده است.
آتش چه جایگاهی در تفکرات ایرانیان باستان داشت؟ آیا به واقع ایرانیان آتش پرست بوده‌اند؟
آتش و گرامیداشت آن به پیش از دوره زرتشت و حتی به پیش از مهر برمی‌گردد. بی‌سبب نیست که در روایاتی آمده است که زرتشت در آتورپاتکان یعنی آنز پاتکان، آدربادگان، آدز آبادگان و آذربایجان تولد شده است. یعنی تولد زرتشت در سرزمین آتش، شمال غربی ایران بوده و البته سپس به شرق و شمال شرقی و حتی به آسیای میانه هم اشاعه می‌گردد. همه اینها نشان از نکوداشت یکی از چهار عنصر هستی‌بخش ایرانی  (آخشیج) ‌ها بوده است، بنابراین به روشنی می‌توان گفت که آتش نه به کیش‌ خاصی مربوط است و نه لطمه‌ای به دین مبین اسلام می‌زند.
سوری را در فرهنگ پیش از زرتشت توزهرام یا بهرام شید نامیده‌اند که به روز سه‌شنبه آخر سال هم مصادف گردیده و این روز را به پاس نام ورهرام به بزرگداشت ارواح مردگان، خانه‌تکانی دل و دوستی و عشق و گذشت و محبت‌های خانوادگی و فامیلی و قومی و قبیله‌ای و ملی منتهی می‌گردیده است. سوری یا جشن چهارشنبه‌سوری دقیقا صله‌رحم اسلامی است با این تفاوت که مردگان و ارواح پاک آنان نیز حاضر هستند و در حضور ارواح مردگان به جشن روشنایی و مهربانی مبادرت می‌ورزیده‌اند. ادغام خورشید (مظهر نورانی خدا) با آتش موجب جشن بهرام شید در آستانه سال جدید ایرانی گردیده که نه تنها بد نیست بلکه بسیار هم خوب بوده و هست. ایرانیان باستان (نیاکان گران سنگ ما) در این روز ابتدا به بازدید از فقرا، مستمندان. از کارافتادگان، سالمندان و بی‌کسان می‌رفته‌اند و اول به تعویض لباس‌های آنان می‌پرداخته‌اند، خانه‌های آنان را تمیز می‌کرده‌اند و سپس با آتش افروزی بر پشت‌بام با حیاط آنان با شادی می‌پرداخته‌اند و بعد از آن به خانه‌های خود می‌رسیده‌اند. در جشن چهارشنبه آخر سال هیچ دردمندی وجود نداشته و همه به برکت مهربانی در یک جشن ملی به عشق بازی و مهربانی و دلدادگی در محضر کائنات مبادرت می‌ورزیده‌اند. آخرین رکن مناسک سه گانه گذار «مرگ» است و همین اهمیت موضوع موجب درهم‌آمیختگی کانون‌های گرم خانوادگی با ارواح پاک مردگان در حضور آتش به عنوان مظهر خدا گردیده است.
آتش نهاد پاکی، روشنایی، گرما و دانش است. آتش موجب از بین رفتن نجاست و بدی می‌گردد. آتش باعث فرار جهالت و نادانی و تاریکی و زشتی و اهریمن می‌گردد. آتش نهاد دانش است. آتش نماد گرمای خانوادگی است. بنابراین بی‌سبب نیست که حلقه‌های خانوادگی را هماره در خود می‌آفریند. آتش زشتی را از بین می‌برد. آتش روشنگر حقایق الهی است و سرما را کنترل می‌کند. آتش با همان درهم آمیختگی میترایی موجب سبز شدن طبیعت شده و بهار دلها را فراهم می‌آورد. آتش در هیچ سند شفاهی یا مکتوب کهن به غیر از علم و دانش و مهربانی و روشنگری ذکر نشده است.
در مورد رابطه این جشن و برخی باورهای اکنون ما توضیح می‌دهید؟
اگر اندکی تامل شود در حال حاضر نیز با روشن‌شدن آتش مردم ایران بر محمد و آل محمد صلوات می‌فرستند حتی با روشن‌شدن علاءالدین و لامپ‌های منزل و هر لحظه با نجات از تاریکی با درود بر محمد و آل محمد همراه است. آتش مشغل عشق بازی و نجابت بشر از گمراهی است. این فرهنگ به کمک اشاعه در فرهنگ سایر ملل جهان نیز رواج پیدا کرده است. دقیقاً همین جشن چهارشنبه سوری ایرانیان است اما آنان به نورانی‌بودن چهره عیسی مسیح (ع) در بدو تولد تداعی معانی می‌کنند.  سوری یا جشن چهارشنبه‌سوری یکی از آیین‌های نمایش کهن ایرانیان در جهان به شمار می‌آید که از آغاز پیدایش تاکنون مردم ایران روزهای سه‌شنبه آخر سال را تا پاسی از شب با افروختن آتش در حیاط منازل، میادین، کوچه‌ها و حتی پشت‌بام‌ها از روی آن می‌پرند و‌ترانه‌هایی مبنی بر زردی من از تو، سرخی تو از من را می‌خوانند و در حین پریدن دست‌های یکدیگر را می‌گیرند و حلقه‌های خانوادگی، سپس فامیلی، همسایگی و حتی قومی درست می‌کنند و شادی را با هم تقسیم می‌کنند.
در مورد نوع رسم این جشن کمی توضیح می‌دهید؟
مردان و زنان و جوانان ایران با پوشیدن لباس‌های معطر به منظور خوشامد ارواح مردگان نشان می‌دهند که گذشته تلخ را دور ریخته‌اند و به استقبال فصلی جدید از زندگی می‌روند.  آرزوی هر قوم و ملت و دین و مذهبی این است که مردم با هم رفت و آمد کنند و صله رحم نیز همین معنا را دارد. سوری در فرهنگ ایرانیان نیز دقیقا انتقال رسم ادب و معرفت و آگاهی و کمال و روشنایی به نسل‌های آینده با حضور نیاکان و به ویژه در محضر ارواح پاک مردگان است. بنابراین یکی از صفات بسیار پسندیده ایرانیان نکوداشت خانواده و فامیل و ارواح مردگان در روشنایی محضر خداوند است. جشن سوری جشن اعتماد مردم ایران از فرد به کل یعنی از هر انسان به خود و خانه‌تکانی مردمی تا عشق به خانواده و فامیل و نیاکان و همسایگان و قوم و قبیله تا عشق به مردم ایران و جهان در روشنایی محضر خداوند بوده است.  سوری از شاخص‌ترین نمادهای صلح و دانش مردم ایران در جهان است. منبع: روزنامه بهار- حمید بابایی

http://dananews.ir/?p=3149   :  لینک کوتاه

مطالب مرتبط

  1. عاااالی بود

  2. بسیار عالی و زیبا و مفید …
    به به چه آیین های زیبایی .. خوشه چینی و کوشه گردی و چهارشنبه سوری … خیلیی علاقه مند شدم بیشتر مطالعه کنم درباره شان. ای کاش رسانه ها بیشتر در شناساندن ایرانی بودنمان کوشا بودن… متاسفانه مردم ما به سمت خرده فرهنگ های غلط که نشان از نداشتن سطح آگاهی و مطالعه پایین است ،شتاب دارن و سریع جایگزین اصالت و فرهنگ و تمدن ایران باستانی میکنند.

    آرزوی رشد و شکوفایی برای ایران و ایرانی

  • پرداخت وام ویژه دکتری به تمامی دانشجویان در سال ۹۶/ 4 بازدید
  • اعلام زمان مصاحبه باتأخیر دکتری ۹۶ دانشگاه مازندران/ 2 بازدید
  • آخرین مهلت ویرایش مدارک دعوت‌شدگان به مصاحبه دکتری ۹۶ دانشگاه تهران/ 13 بازدید
  • پذیرش دکتری بدون آزمون ۱۳۹۶ دانشگاه علوم پایه زنجان/ 6 بازدید
  • اطلاعیه شماره ۳ ویژه جاماندگان از مصاحبه تخصصی دکتری دانشگاه لرستان/ 10 بازدید
  • انتشار جزئیات برگزاری مصاحبه‌های دکتری دانشگاه آزاد در سال ۹۶/ 13 بازدید
  • اعلام نتایج دعوت به مصاحبه دکتری ۱۳۹۶ آزاد/ 26 بازدید
  • ارائه وام‌های جدید به دانشجویان دکتری/ 10 بازدید
  • تمدید مهلت ثبت‌نام مصاحبه دکتری ۹۶ دانشگاه گیلان/ 13 بازدید
  • برگزاری مصاحبه‌های دکتری ۹۶ دانشگاه کازرون در تیر ماه/ 17 بازدید
  • مصاحبه بیش از ۶۰۰۰داوطلب در واحد کرمان دانشگاه آزاد از ۲۵ تیرماه/ 15 بازدید
  • بازنگری واحدهای بین‌الملل دانشگاه آزاد در سال ۹۶/ 10 بازدید
  • فراخوان پذیرش دکتری استعداد درخشان دانشگاه شمال در سال ۹۶/ 16 بازدید
  • پذیرش بدون آزمون دکتری ۱۳۹۶ دانشگاه مدنی آذربایجان/ 15 بازدید
  • رقابت ۱۳هزار داوطلب دکتری برای ورود به دانشگاه آزاد استان مازندران در سال ۹۶/ 15 بازدید
  • اعلام زمان مصاحبه باتأخیر دکتری ۹۶ دانشگاه منابع طبیعی خوزستان/ 33 بازدید
  • اعلام زمان‌ برگزاری مصاحبه دکتری ۹۶ دانشگاه امام حسین/ 18 بازدید
  • اعلام جزئیات مصاحبه دکتری ۹۶ پردیس دانشگاه علم و صنعت/ 21 بازدید
  • اعلام نتایج اولیه دکتری ۱۳۹۶ علوم پزشکی/ 19 بازدید
  • برنامه پردیس دانشگاه فرهنگیان برای پذیرش دانشجوی دکتری در سال‌های آتی/ 16 بازدید
  • انتشار فرم صلاحیت عمومی آزمون دکتری ۹۶ از سوی سازمان سنجش/ 272 بازدید
  • دکتر مسعود قدسیان: مراسم” روزباز دانشگاهی” فرصت ارزشمندی برای شناخت و تعامل داوطلبان تحصیلات تکمیلی، با دانشگاههاست/ 211 بازدید
  • محمدامین سازگارنژاد :مقدمات تبدیل وضعیت۱۱۸۵ مربی حق‌التدریس‌ فنی وحرفه‌ای فراهم شد/ 126 بازدید
  • امکان تغییر اولویت‌های انتخاب رشته دکتری ۹۶/ 118 بازدید
  • اعلام زمان‌بندی برگزاری مصاحبه دکتری دانشگاه بیرجند در سال ۹۶/ 105 بازدید
  • استقبال از مراسم “روز باز” پردیس دائشگاھی، دانشگاه تربیت مدرس/ 69 بازدید
  • شرایط دریافت وام ازدواج ۸۰ میلیونی/ 57 بازدید
  • گردشگری، دیپلماسی می‌خواهد/ ۶۵ درصد گردشگران ایران از حوزه خلیج‌فارس هستند/ 56 بازدید
  • اعلام جزئیات ثبت‌نام مرحله دوم آزمون دکتری ۹۶ دانشگاه گیلان/ 54 بازدید
  • اعلام زمان‌بندی برگزاری مصاحبه دکتری ۹۶ دانشگاه الزهرا/ 50 بازدید
  • اعلام زمان برگزاری مصاحبه آزمون دکتری ۱۳۹۶ دانشگاه تبریز/ 50 بازدید
  • اعلام نتایج اولیه آزمون دکتری ۹۶ آزاد پس از تأیید وزارت علوم/ 50 بازدید
  • باحضورابتکاروهمتایش؛مهار کانون‌های گرد و غبار ایران کلید خورد/ 49 بازدید
  • سخنرانی زنده علامه-سیدحسن خمینی در تلویزیون/ 48 بازدید
  • اطلاعیه زمانبندی مصاحبه دانشجویان دکتری پژوهش محور ورودی ۹۶. *جدید*/ 48 بازدید
  • برگزاری مصاحبه آزمون دکتری ۹۶ دانشگاه تهران در تیرماه/ 48 بازدید
  • تعیین حداقل و حداکثر دستمزد مبنای کسر حق بیمه تامین اجتماعی/ 47 بازدید
  • اخذ وجه از اولیاء بابت ثبت نام در «کلاس‌های هوشمند» اجباری نیست/ 47 بازدید
  • اعلام شهریه دکتری ۹۶ دانشگاه پیام نور/ 46 بازدید
  • اعلام زمان مصاحبه دکتری ۱۳۹۶ دانشگاه علم و صنعت/ 46 بازدید
  • بررسی علل موفقیت کسب و کار الکترونیکی صنعت تجهیزات آزمایشگاهی در مراکز تحقیقاتی علوم پزشکی از سوی خانم سحر تاکی / ۲ نظر
  • فردوسی؛ کسی که ایران و زبان فارسی مدیون اوست/«شاهنامه» ایرانی‌ترین آفریده‌ی ادبی است که ما می‌شناسیم / ۰ نظر
  • رمضان، فرصتی برای نو شدن و جوانه زدن است / ۰ نظر
  • شرایط عمومی، اختصاصی و شهریه داوطلبان دوره دکتری نیمه متمرکز ۱۳۹۶ دانشگاه علم و فرهنگ / ۰ نظر
  • اعلام زمان مصاحبه باتأخیر دکتری ۹۶ دانشگاه منابع طبیعی خوزستان / ۰ نظر
  • تمدید مهلت انتخاب رشته دکتری ۹۶ تا شنبه ۱۶ اردیبهشت / ۰ نظر
  • چگونه عکس انتخاباتی بگیریم؟ / ۰ نظر
  • انتشار اطلاعیه دانشگاه صنعت نفت درخصوص جزئیات مصاحبه دکتری سال ۱۳۹۶ / ۰ نظر
  • تمدید مهلت ارسال مدارک مصاحبه دکتری ۹۶ دانشگاه الزهرا / ۰ نظر
  • اطلاعیه شماره ۳ ویژه جاماندگان از مصاحبه تخصصی دکتری دانشگاه لرستان / ۰ نظر
  • شمار جانباختگان حادثه انفجار معدن زغال سنگ زمستان یورت آزادشهر به ۲۲ نفر رسید / ۰ نظر
  • انتقاد شدید ایران از مواضع مداخله‌جویانه، مخرب و تنش‌زای آمریکا / ۰ نظر
  • واگذاری ۱۵ هزار کودک و نوجوان بی‌سرپرست یا بدسرپرست به خانواده‌های جایگزین/ مستمری کودکان بی‌سرپرست به ۴۰۰ هزار تومان رسید / ۰ نظر
  • تاکید مجدد ظریف بر ایجاد مجمع گفت‌وگوهای جامع منطقه‌ای در خلیج‌فارس / ۰ نظر
  • کاندیدای جوان شورای شهر اسلامشهر: اتصال به متروی تهران و اجرای طرح فاضلاب شهری از جمله مهمترین مطالبات مردم شریف و صبور اسلامشهر است / ۰ نظر
  • مقام رهبری: ما عقب‌ماندگی‌مان در زمینه انس با قرآن و بهره‌مندی از قرآن خیلی زیاد است / ۰ نظر
  • اطلاعیه زمانبندی مصاحبه دانشجویان دکتری پژوهش محور ورودی ۹۶. *جدید* / ۰ نظر
  • رقابت ۱۳هزار داوطلب دکتری برای ورود به دانشگاه آزاد استان مازندران در سال ۹۶ / ۰ نظر
  • اعلام اصلاحیات جدید دفترچه انتخاب رشته دکتری ۹۶ تا عصر امروز / ۰ نظر
  • اصغر فرهادی رسما جشنواره کن ۲۰۱۷ را افتتاح کرد / ۰ نظر