منو
پنجشنبه, ۰۵ مرداد ۱۳۹۶

چهارشنبه سوری؛ آیینی باستانی یا هرج و مرجی خطرآفرین ؟!

چهارشنبه سوری؛ آیینی باستانی یا هرج و مرجی خطرآفرین ؟!
مدرنیته شدن بافت شهری، آداب و رسوم را هم دستخوش تغییر کرد و جشن ها از چهره سنتی خارج و با ایده های امروزی آمیخته شدند.آداب و رسوم چهارشنبه سوری هم یکی از سنت هایی بود که از غافله تغییر عقب نماند و صداهای گوشخراش ناشی از انفجار وسایل آتش بازی دست ساز، جای هیزم های خشک درختان راگرفت.
۲۱ اسفند ۱۳۹۵ , ساعت ۱۰:۵۰
/
/
802 بازدید
/
/

دانانیوز: واپسین روزهای اسفندماه، نوید نزدیک شدن سال نو و برگزاری مراسم پیشواز به نوروز را می دهد. آیینی نمادین که با فراهم کردن آتش و پریدن از آن آغاز و به امید گرفتن شادابی و سرخی شراره آتش و دادن بیماری ها به آن پایان می گرفت.

به گزارش دانانیوز؛ مدرنیته شدن بافت شهری، آداب و رسوم را هم دستخوش تغییر کرد و جشن ها از چهره سنتی خارج و با ایده های امروزی آمیخته شدند.آداب و رسوم چهارشنبه سوری هم یکی از سنت هایی بود که از غافله تغییر عقب نماند و صداهای گوشخراش ناشی از انفجار وسایل آتش بازی دست ساز، جای هیزم های خشک درختان راگرفت.
سرخی شراره آتش نه تنها بیماری را با خود نمی برد بلکه موجب قطع عضو، سوختگی شدید و صحنه های دلخراشی می شود که جبران ناپذیر است و شادابی و سرخی را به ارمغان نمی آورد.
دگرگونی هایی که این نوع مراسم ها را از هدف و شکل آیینی خود دور ساخته و دیگر یادآور آشتی، دورهمی و خنده های کودکانه نیست و حتی خانواده هایی را در آستانه نوروز داغدار می کند.
به عبارتی رفتارهای آمیخته به هرج و مرج برخی افراد در این روز، آیین چهارشنبه سوری را تخریب کرده اند تا آن جا که سوگیری هایی نسبت به آن در جامعه شکل گیرد و برخی نگاه سلبی به آن داشته و به جای چاره جویی در پی پاک کردن صورت مساله باشند.
مراسمی که رسم شادی آفرین چهارشنبه آخرسال ایرانیان برای طلب آرامش بود، از دگرگونی های نوین دورنماند و امروز این رسم ملی جای خود را به ترقه بازی های پرسروصدا و خطر آفرین داده است موضوعی که به باور کارشناسان، با ابزارهای فرهنگی و هنری و برنامه ریزی در زیرساخت ها می توان زمینه های لازم برای پیشگیری از این حوادث را فراهم کرد
بر همین اساس، کارزارهایی با هدف ایمن سازی مراسم این روز در فضای مجازی و شبکه های اجتماعی به راه افتاده است؛ پویش هایی اجتماعی و فرهنگی که هدف آن افزایش آگاهی مردم از فلسفه واقعی این آیین و پیشگیری از رخدادهای ناگوار برای شهروندان است.
در همین راستا، «هوشنگ جاوید» پژوهشگر موسیقی نواحی و آیینی ایران در گفت وگو با گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا، به بررسی پیشینه تاریخی، روند ملی شدن و چگونگی تغییر آداب، رسوم و آیین هایی این چنینی که در اذهان مردم جای گرفته است و ارایه طرح های بهینه شدن آن پرداخت.

متن کامل این گفت وگو به شرح زیر است:
***ایرنا: پیشینه تاریخی چهارشنبه سوری در کتاب های مختلف، به روایت های متفاوت مطرح می شود. نظر شما در این مورد چیست؟
**جاوید: در ارتباط با چهارشنبه سوری در وهله نخست باید گفت این مراسم ساخته و پرداخته ذهنیت مردانی حکومتی است که در دورانی فعال و خود را عالم روزگار در علوم مختلف متصور می کردند. دلایل متقن و محکمی در کتاب های تاریخی کتابخانه ها وجود دارد که افراد می توانند مراجعه و مطالعه کنند.
بسیاری از افراد بر این باورند که این رسم از کیش زرتشت گرفته و رواج پیدا کرده است. در حالی که در این دین، اعتقادی به نحسی زمان یا روز وجود ندارد و لحظه ای از لحظه های خداوند را اصلا نحس نمی داند. همچنین پریدن از روی آتش از نگاه یک زرتشتی به مثابه بزرگترین گناه روی زمین به شمار می رود چرا که آتش مقدس است و چیزی است که باید به آن احترام گذاشت. هرگز یک ایرانی زرتشتی از روی آتش نمی پرید. صحبت با موبدان زرتشتی و مطالعه کتاب ها، این امر را ثابت می کند. پس نه روزی نحس بوده و نه پریدن از روی آتش رسم بوده است.
در کدام کتاب تاریخی آمده که ترقه زدن و انفجارهای مهیبی که موجب آزار مردم می شود در سنت ایرانی بوده است. اذیت کردن و آزار رساندن در فرهنگ باستان، جز بزرگترین گناهان نابخشودنی به شمار می رفت و فرد خاطی محکوم به شلاق خوردن می شد.

**ایرنا: پس از نظر شما تاریخچه رسم چهارشنبه سوری به چه دورانی برمی گردد؟
**جاوید: ریشه پریدن از روی آتش، درست است که برخی به دوره «حمورابی» ششمین امپراتور بابل یا گذشتن «سیاوش» شخصیت شاهنامه از آتش نسبت می دهند اما این نمونه ها مانند این است که بدون در نظر گرفتن اتفاق های مختلف و باورها و کیش ها، تاریخی را به تاریخی بچسبانیم. این رسم بنابرآنچه تاریخ از آن یاد می کند از دوره پس از اسلام به ویژه حمله مغول ها به ایران باب شد. زمانی که مرسوم شد کسی که می خواهد توبه کند و خداوند از گناهانش بگذرد، باید حتما از روی آتش بگذرد.
در دوره قاجاریه که فشار ورود انگلیسی ها به ایران زیاد و روشنفکری فرهنگی مد می شود، مردان درباری، به فکر ساخت آیینی برای جذب گرایش های مردمی به همدیگر و ایجاد همبستگی می افتند. در دوره پهلوی اول هم این امر برجسته تر می شود تا آن جا که به جای تعریف درست، تحریف صورت می گیرد و چهارشنبه سوری به صورت رسم جدی و ملی ایرانیان در روزنگارها ثبت می شود.

**ایرنا: چرایی برگزاری این جشن در چهارشنبه چیست؟
**جاوید: با بررسی جشن های ایرانیان باستان در می یابیم که آنان همه روزهای خدا را مناسب کار می دانستند و اختصاص به یک روز خاص نداشتند. جشنی هم که در پایان سال می گرفتند به طور کل با آداب جشن چهارشنبه سوری متفاوت بوده است. جشن «سده» نام داشت که آیینی مربوط به کار کشاورزی و دامداری بود. پنجاه روز مانده به نوروز، به دلیل این که تابش خورشید بیشتر می شد و به اصطلاح دل زمین در حال گرم شدن بود، مردم در دشت های وسیعی خارج از شهر گرد هم جمع می شدند. در کنار آتش، شادی می کردند اما هیچ کس از روی آتش نمی پرید. نمونه های این مساله در نقاشی های چهل ستون اصفهان دیده شده است.
پس از ورود اعراب به ایران، بازمانده فرهنگ اشتباه عربی در برگزاری مراسم چهارشنبه سوری در روز چهارشنبه نقش بسزایی داشت. چون چهارشنبه در فرهنگ عرب روز نحس هفته بود و در آن روز کار انجام نمی دادند.
در قرآن هم، روزی از روزهای خداوند نحس اعلام نشده است و همه روزها، روز خدا است اما اعراب جاهلی با آن که مسلمان شده بودند تاکید بر نحسی چهارشنبه آخر سال داشت و همین سنت را در ایران پایه گذاری کردند و متاسفانه آن را به ایرانیان باستان و زرتشتیان نسبت می دهند.
کتاب دکتر «محمود روح الامینی» در مورد جشن های ایرانی را به علاقمندان تاریخ ایران توصیه می کنم.

**ایرنا: رمز ماندگاری و دست نخوردگی برخی فرهنگ های سنتی چیست؟
**جاوید: پایه گذاری زیر ساخت های دانشی و بینشی هر جامعه ای از راه علم و آگاهی مناسب، نقش بسیار سازنده ای در پایداری و مانایی فرهنگ جوامع دارد.

**ایرنا: به هر حال این رسم، به صورت رسم ملی درآمده و در باور مردم نشسته است. چگونه می توان فرهنگ اصیل ایرانی را در مقابل آماج فرهنگ های تقلیدی حفظ کرد؟
**جاوید: وقتی رسم یا آیینی به مرور جای خود را میان باورهای یک جامعه باز می کند، دیگر نمی توان با آن باورها جنگید و نگاه سلبی به آن داشت. درباره چهارشنبه سوری هم می توان گفت اشتباه بزرگ دولتمردان از اول انقلاب تا کنون این است که به جای فرهنگ سازی برای بهینه برگزار شدن این رسم ها، فقط عامریت را در پیش گرفته اند. در حالی که با آگاهی دادن و مستند کردن ماجرا، خیلی راحت تر می توانستند مساله را حل کنند.
ارکان دولت جمهوری اسلامی، باید به این امر برسند که قانونی در مجلس به تصویب برسانند مبنی بر این که جشن های باستانی را با شکل درست آن، از طریق سازمان میراث فرهنگی بازسازی و اجرا شود تا آرام آرام فرهنگ سازی صحیح از برگزاری مراسم ها صورت بگیرد. آنجاست که فرهنگ اصیل ایرانی هرگز مورد حمله فرهنگ تقلیدی بیگانه قرار نمی گیرد.
متاسفانه این رسم هم به دلیل نبود آگاهی و فرهنگ برگزاری درست آیین های سنتی، مورد بی مهری قرار گرفته است و هر سال شاهد سوختگی، قطع عضو و اذیت و آزار شهروندان در این روز هستیم؛ اشتباهی که سال به سال تکرار می شود.

**ایرنا: مشارکت دستگاه های فرهنگی و اجتماعی تا چه میزان می تواند در ایمن سازی این مراسم کمک کند؟
**جاوید: چهار مرکز فرهنگی با نام های وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان میراث فرهنگی، وزارت فرهنگ و آموزش عالی و در آخر شورای عالی انقلاب فرهنگی در کشور فعال هستند که حقوق می گیرند تا فرهنگ سازی درست انجام دهند. چهار سازمانی که مسوولان آن خود را وامدار فرهنگ ایران می دانند و می توانند در کنار هم برنامه مشترکی داشته باشند تا اشتباهات تاریخی را از اذهان یک ملت پاک کنند. متاسفانه هیچ کدام از این سازمان ها در کارهای فرهنگی، از پژوهشگران کمک نمی گیرند تا بتوانند راه های اجرایی برای حذف باورهای اشتباه را عملیاتی کنند.
صدا وسیما بزرگترین رسانه ملی است و در تمامی شبکه های خود می تواند این فرهنگ سازی را منتشر کند، فرهنگ سازی که در طول سال انجام شود نه دو روز مانده به مراسم شروع به یادآوری پیامد عملکردهای اجرای نادرست آیین ها کند.

** ایرنا: از دیدگاه شما، کارزارها و کمپین ها می توانند در فرهنگ سازی پیشگیری از حوادث چهارشنبه سوری موثر باشند؟
**جاوید: چند عزیز هنرمند کمپینی ایجاد می کنند با این شعار که بدون ترقه و مواد آتش زا باشیم. تمامی این کارها قابل احترام است اما واقعیت آن که این اتفاق ها و شعارها لحظه ای است و زود فراموش می شود. باید آن چهار سازمان فرهنگی که نام بردم با استفاده از طراحان، مردم شناسان و پژوهشگران و با سند و مدرک معتبر، برنامه ریزی درستی ارایه دهند. برنامه ای که قابل اعتماد افراد جامعه قرار گیرد و به وسیله رسانه ملی و شبکه های مجازی منتشر شود. تا در سال های آینده، برخورد بهتری در این آیین ها داشته باشیم.
باید توجه داشت که برخورد سلبی و رفتار آمریت برای حذف آیین ها، مقاومت مردم را برمی انگیزد، مقاومتی که در برابر هر کنشی، واکنش نشان می دهد و قوی تر می شود و هر سال شاهد ابعاد گسترده تری از آسیب های اجتماعی خواهیم بود.

 

http://dananews.ir/?p=3108   :  لینک کوتاه

مطالب مرتبط

  • موافقت وزارت بهداشت با ایجاد ۱۳ رشته‌ محل دکتری علوم‌پزشکی در دانشگاه آزاد/ 3 بازدید
  • موافقت وزارت بهداشت با ایجاد ۱۳ رشته‌محل دکتری علوم‌پزشکی در دانشگاه آزاد/ 5 بازدید
  • رئیس هلال احمر:نیروهای واکنش سریع هلال احمر تا پایان سال از ۵۰۰ نفر به ۳۵۰۰ تن می رسد/ 9 بازدید
  • ایران در آستانه پیوستن به پنج کشور تولید کننده واکسن هاری انسان/ 6 بازدید
  • تکلیف خود را مشخص کنید!/اینکه مردم به شبکه های اجتماعی داخلی اعتماد کنند بستگی به عملکرد ما مسئولین دارد/ 6 بازدید
  • بحران آب در دشت تهران/۴ عامل اصلی کاهش منابع آبی/ 7 بازدید
  • فرانسه: تحریم های آمریکا علیه ایران مغایر با قوانین بین المللی است/ایران پاسخ تحرکات جدید آمریکا را داد!/ 9 بازدید
  • ۲۷ میلیون کودک خاورمیانه ای در معرض خشونت!؟/ 8 بازدید
  • آثار مثبت برجام در دولت دوازدهم شتاب می گیرد/ 11 بازدید
  • بانک مرکزی:تغییر واحد پول منوط به تصویب در مجلس است!/ 8 بازدید
  • اسحاق جهانگیری:خودروسازان داخلی خود را آماده رقابت با همتایان خارجی کنند/ 8 بازدید
  • سخنگوی پیشین وزارت خارجه آمریکا: توافق هسته ای، حل بسیاری از مشکلات خاورمیانه را آسان کرده است/خروج آمریکا ازبرجام اعتبار این کشور را ازبین می برد!/ 8 بازدید
  • انتقال پذیرفته‌شدگان پژوهشگاه شاخص‌پژوه به مراکز دیگر/ 19 بازدید
  • مقاله جعلی چندین نشریه علمی را فریب داد!/ 18 بازدید
  •  ایرج حریرچی: طرح “توزیع موادمخدر دولتی” نیازمند بررسی علمی/ رد درخواست وزیر برای تمدید انتخابات نظام پزشکی/ 12 بازدید
  • توزیع مواد مخدر؛ راه حل یا پاک کردن صورت مسئله/ 13 بازدید
  • اجرای برجام و گام های رو به جلو در وین/ 14 بازدید
  • «فرهاد رهبر» رئیس دانشگاه آزاد شد/ 12 بازدید
  • تأکید دانشگاه تهران بر اعلام نتایج دکتری ۹۶ از سوی سنجش/ 13 بازدید
  • آغاز ثبت‌نام وام ضروری ویژه دکتری از اول مرداد ماه/ 14 بازدید
  • فردا؛ آخرین مهلت تغییر اولویت انتخاب رشته دکتری ۹۶/ 52 بازدید
  • نشست تیرماه ۹۶ باشگاه مدیران ایران/ 48 بازدید
  • اعلام شهریه دکتری ۹۶ پردیس کیش دانشگاه تهران/ 45 بازدید
  • انتشار اطلاعیه سازمان سنجش درخصوص آزمون دکتری ۹۷/ 44 بازدید
  • دستور رئیس جمهوری برای حل مشکل موسسات مالی غیرمجاز/ 44 بازدید
  •  خورشید مهربان وجودت سلامت و پرفروغ نابغه ایرانی/ آخرین وضعیت سلامت خانم دکتر «مریم میرزاخانی»نابغه ایرانی/ 41 بازدید
  • اعلام جزئیات پذیرش دانشجو در آزمون دکتری ۹۷/ 40 بازدید
  • پذیرش دکتری بدون آزمون ۱۳۹۶ دانشگاه ادیان و مذاهب/ 40 بازدید
  • اعلام جزئیات دقیق زمان مصاحبه دکتری ۹۶ دانشگاه شاهد/ 39 بازدید
  • اعلام ضرایب دروس امتحانی آزمون دکتری ۹۷/ 39 بازدید
  • محرومیت پذیرفته‌شدگان روزانه دکتری ۹۶ از آزمون سال ۹۷/ 39 بازدید
  • اعلام شهریه دوره‌های غیرروزانه دکتری ۹۶ دانشگاه شاهرود/ 39 بازدید
  • اعلام فرصت مجدد مصاحبه دکتری ۹۶ دانشگاه ارومیه/ 37 بازدید
  • اعلام نحوه پذیرش دکتری پژوهش‌محور در سال ۹۷/ 37 بازدید
  • درخواست وزیر بهداشت : بیمه‌ها تجمیع نشوند، ادامه “تحول سلامت” شدنی نیست! /”روحانی” اشتباه تاریخی “سلامت” را اصلاح کرد/سیاسیون با سلامت مردم مهربان‌تر باشند!/ 36 بازدید
  • پذیرش دکتری بدون آزمون دانشگاه مفید در سال ۹۶/ 36 بازدید
  • اعلام زمان‌بندی مصاحبه‌های دکتری ۹۶ پردیس فارابی دانشگاه تهران/ 35 بازدید
  • رییس جمهوری: اگر بنا بود وزیر خارجه با شعار از میدان خارج شود، برجام محقق نمی شد/با کاهش بی سابقه قیمت نفت مواجه شدیم ، هنوز هم تحت فشاریم!/ 34 بازدید
  • انتشار سؤالات و کلید آزمون EPT تیر ماه ۱۳۹۶/ 33 بازدید
  • اعلام جزئیات شهریه دکتری ۹۶ دانشگاه علم و فرهنگ/ 33 بازدید
  • شرایط عمومی، اختصاصی و شهریه داوطلبان دوره دکتری نیمه متمرکز ۱۳۹۶ دانشگاه علم و فرهنگ / ۰ نظر
  • اعلام زمان مصاحبه باتأخیر دکتری ۹۶ دانشگاه منابع طبیعی خوزستان / ۰ نظر
  • اعلام شهریه دکتری ۹۶ پردیس کیش دانشگاه تهران / ۰ نظر
  • کاروان کاراته ایران با درخشش تیم جوانان صدرنشین آسیا شد / ۰ نظر
  •  ایرج حریرچی: طرح “توزیع موادمخدر دولتی” نیازمند بررسی علمی/ رد درخواست وزیر برای تمدید انتخابات نظام پزشکی / ۰ نظر
  • تمدید مهلت ارسال مدارک مصاحبه دکتری ۹۶ دانشگاه الزهرا / ۰ نظر
  • اطلاعیه شماره ۳ ویژه جاماندگان از مصاحبه تخصصی دکتری دانشگاه لرستان / ۰ نظر
  • اعلام فرصت مجدد مصاحبه دکتری ۹۶ دانشگاه ارومیه / ۰ نظر
  • مراقب باشید! عکاسان غیرمجاز در کمین شما هستند! / ۰ نظر
  • ایران در آستانه پیوستن به پنج کشور تولید کننده واکسن هاری انسان / ۰ نظر
  • واگذاری ۱۵ هزار کودک و نوجوان بی‌سرپرست یا بدسرپرست به خانواده‌های جایگزین/ مستمری کودکان بی‌سرپرست به ۴۰۰ هزار تومان رسید / ۰ نظر
  • تاکید مجدد ظریف بر ایجاد مجمع گفت‌وگوهای جامع منطقه‌ای در خلیج‌فارس / ۰ نظر
  • برگزاری آزمون زبان دانشگاه تهران در روز جمعه ۹ تیرماه / ۰ نظر
  •  خورشید مهربان وجودت سلامت و پرفروغ نابغه ایرانی/ آخرین وضعیت سلامت خانم دکتر «مریم میرزاخانی»نابغه ایرانی / ۰ نظر
  • اعلام زمان مصاحبه غایبین دکتری ۹۶ دانشگاه فردوسی مشهد / ۰ نظر
  • اطلاعیه زمانبندی مصاحبه دانشجویان دکتری پژوهش محور ورودی ۹۶. *جدید* / ۰ نظر
  • رقابت ۱۳هزار داوطلب دکتری برای ورود به دانشگاه آزاد استان مازندران در سال ۹۶ / ۰ نظر
  • اعلام نحوه پذیرش دکتری پژوهش‌محور در سال ۹۷ / ۰ نظر
  • علی لاریجانی:رئیس جمهوری واقعیت ها را به مردم بگوید/دولت کوچک نشود امکان افزایش بودجه عمرانی وجود ندارد! / ۰ نظر
  • مقاله جعلی چندین نشریه علمی را فریب داد! / ۰ نظر